fotografował: Krzysztof Skłodowski

Łyna jest rzeką II rzędu lewobrzeżnym dopływem Pregoły, który wpada do Morza Bałtyckiego. Rzeka Łyna płynie środkiem historycznej Warmii z południa na północ. Jej całkowita długość wynosi 263,7 km, w tym na terenie Polski ok. 190 km . Dorzecze Łyny obejmuje obszar 7126 km2, w granicach kraju blisko 5700 km2. Źródła Łyny znajdują się w miejscowości Łyna ok. 12 km na północ od Nidzicy na wysokości ok. 160 m.n.p.m.. Największymi dopływami Łyny są: Marózka , Kortówka , Wadąg, Symsarna, Elma, Pisa Północna i Guber. W swym górnym biegu rzeka przepływa przez wiele jezior, m.in.: Brzeźno, Kiernoz Mały, Kiernoz Wielki, Łański i Ustrych.. Łyna jest 11 co do długości rzeką Polski. Jej pruska nazwa brzmiała "Alle". Od jej pruskiej nazwy nazwano miasto Olsztyn "Allenstein " czyli Łyński Kamień. Łyna przepływa przez miasta: Olsztyn, Dobre Miasto, Lidzbark Warmiński, Bartoszyce, Sępopol. Po stronie obwodu Kaliningradzkiego nazywa się Ława, przepływa przez Prawdinsk, a w Znamiensku wpada do Pregoły i dalej niesie swe wody do Bałtyku. Największymi punktowymi źródłami zanieczyszczeń Łyny są ścieki odprowadzane z miast, przez które przepływa. Intensywny rozwój miast w latach 70-80 spowodował pogorszenie jakości wód, do tego stopnia, że zaczęło w niej zamierać życie biologiczne. W celu ratowania Łyny wybudowano w miastach, przez które przepływa nowoczesne oczyszczalnie ścieków (Dobre Miasto-Bartoszyce lata 1997-1998). Inne poddano modernizacji - Lidzbark Warmiński. Zbudowano i rozbudowano kanalizację wodno-ściekową w wielu miejscowościach położonych nad Łyną. W chwili obecnej można zauważyć znaczną poprawę czystości wód, a dowodem tego jest pojawienie się wielu gatunków ryb oraz rzadkich zwierząt wodnych: bobra, wydry oraz ptaka zimorodka. zobacz też  www.jezioro.com.pl

Mostek, który widac na panoramie (1,5tony) prowadzi do elektrowni wodnej - "Łyna"(1x470 kVA - gen. synchroniczny, przenoska prawym brzegiem). Elektrownia wodna powstała w 1907 roku, w rezultacie decyzji Rady Miasta Olsztyna. Wykorzystuje ona wodę dwóch rzek, Łyny i Wadąga.Tama ziemna o wysokości piętrzenia około 5,5 m zbudowana została przy końcu przełomu Łyny i Wadąga. Teoretycznie elektrownia ma moc 0,7 MW, ale ponieważ zbirnik retencyjny zamulił się prawie zupełnie, obecnie zakład pracuje niemal wyłącznie wykorzystując wodę przepływającą i przez większą część roku pracuje z moca 0,3 MW. Warto zauważyć, że turbiny i generatory zainstalowane w elektrowni pochodzą w części z okresu międzywojennego. Elektryczność z tego zakładu popłynęła do mieszkańców miasta w grudniu 1907 roku, zasilając m.in. uruchomioną 15 grudnia trakcję tramwajową na dwóch liniach: Dworzec Głowny - Dworzec Zachodni (wówczas zwany przedmieście) i Ratusz - Jakubowo.
M.Jurak