fotografował: Krzysztof Skłodowski

   Na południowym krańcu powiatu Mrągowskiego wśród rozległych lasów stanowiących Puszczę Piską z dala od miasta znajduje się zagubiona wśród lasów miejscowość Krutyń. Krutyń - wieś położona malowniczo nad przepiękną rzeką Krutynią . Cała długość tej rzeki wysadzana jest z obu jej stron liściastymi drzewami, które swój cień rzucają na gładką tafle rzeczną. Głębokość rzeki wynosi przeciętnie 65 cm, dno ma porośnięte wodorostami i liliami wodnymi, a brzegi są dostępne, piaszczyste. Na wiosnę w niej mnóstwo ryb i raków, stanowi więc miejsce wypoczynku i przyjemności wszystkich uprawiających sport wędkarski i wodny. Nad brzegiem rzeki prowadzi ładna, osłonięta cieniem drzew alejka. Około 500 m za wsią równomiernie we wszystkich kierunkach są lasy mieszane z przewagą dębów. Dzięki swemu położeniu Krutyń jest miejscowością wczasową." Tak pięknie została opisana Krutyń w Kronice szkolnej w 1957 roku.
Zachowała się tu urocza, choć nieco chaotyczna drewniana zabudowa. Niewielkie parterowe chaty, niektóre ozdobione gankiem i okiennicami, stoją zwrócone szczytami lub kalenicami do krętych uliczek. W dawnej stodole z końca XIX w. obecnie mieści się poczta oraz muzeum przyrody.

   Nazwa wsi Krutyń została zapożyczona od rzeki noszącej teraz oficjalną nazwę Krutynia. Na mapie Narońskiego z 1663r. Figuruje ona jako ,,Krutynia''. Jest to nazwa pochodzenia staropruskiego.

   Nazwa ta oznacza ,,rzekę wartką i krętą''. Najpiękniejsze chyba zakątki Mazur znajdują się nad rzeką Krutynią (ok. 100 km długości), która wraz 17 jeziorami tworzy popularny szlak kajakowy. Szlak zaczyna się na Jeż. Warpuńskim na Pojezierzu Mrągowskim i prowadzi wśród morenowych pagórków do Jeż. Krutyńskiego, z którego wypływa właściwa Krutynią. Rzeka przecina Puszczę Piska i wpada do jeż. Bełdany. Do jeziora prowadzi malownicza ścieżka przyrodnicza, która biegnie wzdłuż brzegów malowniczo wijącej się Krutyni. Wysokie brzegi porośnięte są starymi sosnami i dębami, tworzącymi nad dróżką zielony tunel. Do przejścia w sumie 4 km. Jezioro i odcinek rzeki wchodzą w skład rezerwatu Krutynią (273 ha), w którym występują grądy (lasy z przewagą grabów) i lasy mieszane. Ciekawostką są rośliny wodne: gąbka słodkowodna i krasnorost.Na płytkim Jeż. Krutyńskim (55 ha) o regularnych brzegach i wydłużonym kształcie latem kwitną żółte grążele.

      Ważniejsze atrakcje na trasie szlaku wodnego krutyni:
  - kościół ewangielicki zbudowany ok.1470 r. oraz neogotycki pałac rodziny Von Mirbach zbudowany w latach 1850-56 w Sorkwitach
  - rezerwat Królewska Sosna z Dębem Karola Małłka liczącym coś około 500 lat i z mazurską sosną, najstarszą seniorką wśród drzew tego gatunku na pojezierzu - niestety już obumarła
  - rezerwat Zakręt - z dystroficznymi jeziorkami i pływającymi wyspami
  - Klasztor starowierów (filiponów) w Wojnowie
  - Park Dzikich Zwierząt w Kadzidłowie (ponad 30 gatunków zwierząt między innymi: łosie, żubry, bobry, rysie, wilki)
  - leśniczówka Pranie gdzie tworzył znany poeta Ildefons Gałczyński
  - mleko prosto od krowy - m.in. u P. Banacha, gospodarstwo w Ukcie po lewej stronie za mostem drogowym.

Zobacz też:

www.krutynia.com.pl / www.perkun.e-mazury.com.pl