...wiosną 1943 wybudowano komorę gazową, w której począwszy od 1944 roku przeprowadzano regularne mordy cyklonem B na więźniach, w szczególności Żydach. Wydajność komory wynosiła jednorazowo 150 osób

.


      Obóz usytuowany był u nasady Mierzei Wiślanej (54°19" N,19°09" E) na zachód od wsi Sztutowo (Stutthof), przy szosie Gdańsk - Sztutowo. Kolejka wąskotorowa łączyła obóz z najbliższym miastem - Nowym Dworem Gdańskim (Tiegenhof), z drugiej strony przez prom na Wiśle - połączenie z Gdańskiem.


    Myśl o utworzeniu obozu dla "niepożądanych elementów polskich" powstała u hitlerowskich władz Wolnego Miasta Gdańska jeszcze na długo przed wybuchem wojny. Co najmniej od 1936 r. funkcjonariusze policji gdańskiej obserwowali i inwigilowali środowiska polskie, sporządzając materiały, które w 1939r. posłużyły do ułożenia list Polaków przeznaczonych w pierwszej kolejności do aresztowania. W lipcu 1939 r. powołano specjalny oddział SS -"Wachsturmbann Eimann", którego zadaniem było m. in. wyznaczenie miejsc i zorganizowanie obozów internowania. W połowie sierpnia 1939 r. wybrano miejsce pod przyszły obóz koncentracyjny Stutthof.
    Stutthof służył przede wszystkim eksterminacji najbardziej świadomego i patriotycznie nastawionego żywiołu polskiego, głownie inteligencji z terenu Gdańska i Pomorza.
    Liczbę więźniów ocenia się na ok. 110.000-127.000 osób, pochodzących z 26 krajów - 25 narodowości. Wśród nich byli m. in. Polacy, Żydzi, Rosjanie, Ukraińcy, Białorusini, Litwini, Łotysze, Estończycy, Czesi, Słowacy, Finowie, Norwegowie, Francuzi, Duńczycy, Holendrzy, Belgowie, Niemcy, Austriacy, Anglicy, Hiszpanie, Włosi, Jugosłowianie, Węgrzy, Cyganie. 49.000 osób to były kobiety. Specjalny obóz kobiecy był miejscem wyjątkowej martyrologii kobiet i małych dzieci, których procent w Stutthof był wyższy niż w wielu innych obozach niemieckich.
     W KL Stutthof osadzono też rodziny zamachowców z nieudanego zamachu z lipca 1944 roku na Adolfa Hitlera (m.in. rodzinę von Stauffenberg).

     Ewakuacja "marszem śmierci" nastąpiła w nocy z 25 na 26 stycznia 1945. Niemcy wyprowadzili z obozu przynajmniej kilkanaście tysięcy wycieńczonych więźniów. W temperaturze przekraczającej 20 stopni C, prowadzili ich kilkoma kolumnami ok. 20 km dziennie w kierunku zachodnim. W tym samym czasie ewakuowano również tysiące więźniów z podobozów. Ewakuacja skończyła się śmiercią dla minimum 12.000 osób, z czego 4.000 zostało rozstrzelanych w lodowatym Bałtyku. Część została wysłana statkami do Niemiec, do KL Neuengamme i do innych mniejszych obozów.


W okresie od 25 kwietnia do 31 maja 1946 w Gdańsku odbyły sie cztery procesy prowadzone przez władze polskie i radzieckie, w których sądzono 85 członków z 2000 załogi obozu, łącznie z komendantem i obozowymi kapo. Zapadło kilkanaście wyroków śmierci i kary od kilku miesięcy więzienia do dożywocia.

Komendanci

1.SS Obersturmbannführer Max Pauly (kara śmierci - wykonana)

2.SS Hauptsturmführer Paul - Werner Hoppe (9lat więzienia)

SS lekarze

SS Hauptsturmführer Dr Otto Heidl (samobójstwo)

SS Hauptsturmführer Dr Willy Jobst (kara śmierci - wykonana)

Strażnicy

SS Rottenführer Richard Akolt (3lata więzienia)

Female SS Aufseherinen Jenny - Wanda Barkmann (kara śmierci - wykonana)

SS Oberscharführer Leopold Baumgartner (7 miesięcy więzienia)

Female SS Aufseherinen Elizabeth Becker (kara śmierci - wykonana)

Female SS Aufseherinen Erna Beilhardt (5lat więzienia)

SS Scharführer Rudolf Berg (10lat więzienia)

SS Rottenführer Gustav Brodowski (7 miesięcy więzienia)

SS Hauptscharführer Willi Buth (dożywocie)

SS Unterscharführer Kurt Dietrich (kara śmierci - wykonana)

SS Scharführer Nikolaus Dirnberger (4lata więzienia)

SS Hauptscharführer Gustav Eberle (10lat więzienia)

SS Oberscharführer Bernard Eckermann (7 miesięcy więzienia)

SS Rottenführer Karl Eggert (kara śmierci - wykonana)

SS Scharführer Walter Englert (3lata więzienia)

SS Oberscharführer Ewald Foth (kara śmierci - wykonana)

SS Unterscharführer Fritz Glawe (10lat więzienia)

SS Unterscharführer Johannes Görtz (8lat więzienia)

SS Unterscharführer Oskar Gottschau (10lat więzienia)

SS Rottenführer Adolf Grams (10lat więzienia)

SS Hauptscharführer Otto Haupt (12lat więzienia)

SS Obersturmführer Waldemar Henke (5lat więzienia)

SS Hauptsturmführer Hans Jacobi (los nieznany)

SS Hauptscharführer Erich Jassen (10lat więzienia)

SS Unterscharführer Gustav Kautz (5lat więzienia)

Female SS Aufseherinen Wanda Klaff (kara śmierci - wykonana)

SS Oberscharführer Adolf Klaffke (10lat więzienia)

SS Rottenführer Ernst Knappert (7 miesięcy więzienia)

SS Scharführer Anton Kniffke (3lata więzienia)

SS Unterscharführer Karl - Otto Knott (3lata więzienia)

SS Unterscharführer Horst Köpke (10lat więzienia)

SS Sturmscharführer Emil Lascheit (10lat więzienia)

SS Hauptscharführer Johann Lichtner (5lat więzienia)

SS Scharführer Hermann Link (5lat więzienia)

SS Scharführer Heinz Löwen (5lat więzienia)

SS Rottenführer Bernhard Lüdtke (6lat więzienia)

SS Obersturmführer Karl Meinck (12lat więzienia)

SS Oberscharführer Erich Mertens (5lat więzienia)

SS Hauptsturmführer Theodor Meyer (kara śmierci - wykonana)

SS Sturmscharführer Hans Möhrke (4lata więzienia)

SS Unterscharführer Harry Müller (4lat więzienia)

Female SS Aufseherinen Ewa Paradies (kara śmierci - wykonana)

SS Unterscharführer Emil Paul (7 miesięcy więzienia)

SS Oberscharführer Albert Paulitz (kara śmierci - wykonana)

SS Oberscharführer Johann Pauls (kara śmierci - wykonana)

SS Scharführer Martin Pentz (5lat więzienia)

SS Unterscharführer Fritz Peters (kara śmierci - wykonana)

SS Rottenführer Johann Pfister (5lat więzienia)

SS Oberscharführer Hans Rach (kara śmierci - wykonana)

SS Unterscharführer Kurt Reduhn (10lat więzienia)

SS Scharführer Karl Reger (8lat więzienia)

SS Oberscharführer Walter Ringewald (7 miesięcy więzienia)

SS Unterscharführer Otto Schneider (10lat więzienia)

SS Hauptsturmführer Christof Schwarz (3lata więzienia)

SS Unterscharführer Johann Sporer (4lata więzienia)

SS Scharführer Martin Stage (8lat więzienia)

SS Unterscharführer Josef Stahl (10lat więzienia)

SS Unterscharführer Erich Stampniok (5lat więzienia)

Female SS Oberaufseherinen Gerda Steinhoff (kara śmierci - wykonana)

SS Scharführer Friedrich Tessmer (4lat więzienia)

SS Rottenführer Ernst Thulke (5lat więzienia)

SS Unterscharführer Erich Thun (dożywocie)

SS Hauptscharführer Richard Timm (4lat więzienia)

SS Rottenführer Alfred Tissler (5lat więzienia)

SS Oberscharführer Hans Tolksdorf (zwolniony)

SS Hauptsturmführer Wilhelm Vogler (15lat więzienia)

SS Sturmscharführer Johannes Wall (5lat więzienia)

SS Unterscharführer Josef Weberski (los nieznany)

SS Hauptsturmführer Albert Weckmüller (15lat więzienia)

SS Sturmscharführer Otto Welke (10lat więzienia)

SS Rottenführer Paul Wellnitz (kara śmierci - wykonana)

SS Scharführer Josef Wennhardt (8lat więzienia)

SS Unterscharführer Emil Wenzel (10lat więzienia)

SS Unterscharführer Willy Witt (10lat więzienia)

SS Hauptscharführer Richard Wohlfeil (7 miesięcy więzienia)

SS Rottenführer Werner Wöllnitz (10lat więzienia)

SS Unterscharführer Adalbert Wolter (8lat więzienia)

SS Oberscharführer Johann Wrobel (7 miesięcy więzienia)

SS Unterscharführer Eduard Zerlin (12lat więzienia)

SS Scharführer Hugo Ziehm (3 lata więzienia)

SS Rottenführer Karl Zurell (kara śmierci - wykonana)