Stary ratusz w Olsztynie wybudowano około roku 1378-1380, prawdobodobnie jeszcze za życia Jana z Łajs (lokator miasta).
Bardzo krótkie, współczesne kalendarium:
1968 - pożar strawił całkowicie poddasze i pierwsze piętro ratusza
1995 - przed planowanym remontem budynku podjęto pierwsze prace sondażowe na zlecenie wojewódzkiego konserwatora zabytków, Jacka Wysockiego. W trakcie prac konserwatorki Barbara Zalewska i Katarzyna Soczewica odkrywają pod tynkiem skrzydła południowego (od strony apteki) zachowany kawałek gotyckiego łuku okiennego, tak zwany „ośli grzbiet” dowodzący, że główny trzon budynku naprawdę pamięta czasy zasadźcy miejskiego Jana z Łajs. Podczas remontu mają zostać przeprowadzone dalsze badania - zdecydował Wysocki.
1996 - początek remontu w skrzydle północnym
1999 - skrzydło północne z czytelnią i wypożyczalnią książek oddane do użytku. W tym samym roku ukazuje się monografia „Stary Ratusz w Olsztynie na tle dziejów miasta” pióra dr Jerzego Sikorskiego. Także i jej autor jeszcze nie przeczuwa, jakie niespodzianki odkryje za parę lat opisywana przezeń budowla.
2000 - remont przenosi się do skrzydła południowego
Autorami odkrycia gotyckich elewacji Starego Ratusza w Olsztynie są Wiesława i Dariusz Chodkowscy. Autorem badań elewacji starego Ratusza jest mgr hist. szt. badacz zabytków arch. Wiesława Chodkowska. ( Przeczytaj więcej o odkryciu w artykule dr Jerzego Sikorskiego pt "Olsztyńskie ratusze", opublikowanym w "Warmia i Mazury mozaika kultur i narodów", wydanym w 2004 roku przez Dom Kopernika.)
2002 - Barbara Zalewska, miejski konserwator zabytków, nakazuje wstrzymanie remontu i wykonanie nowej dokumentacji prac przy tych częściach budynku. Odsłonięte po kilkuset latach piękne „ośle grzbiety” stają się żywo komentowaną sensacją w mieście. - Rozmach odkrywanego dopiero teraz ratusza i jego dekoracyjność, świadczą o tym, że XV wieczny, liczący zaledwie 500 mieszkańców Olsztyn miał wielkie miejskie aspiracje - komentuje dr Jerzy Sikorski, monografista Starego Ratusza.
2003 - odsłonięto i udostępniono Stary Ratusz i Wojewódzką Bibliotekę Publiczną.

Zobacz też Ratusz miejski w Ornecie, wybudowany w 1376 roku.